تماس بازرگانى ، قبل از همه درميان كشورهايى كه در كرانهء دريا يا ساحل رودخانه واقعند برقرار مىشود . حدود هزارهء سوم پيش از ميلاد شهر در دولت هاى برده‌دار فنيقى ، واقع بر قسمت شمالى ساحل شرقى مديترانه ، تقريبا كارى جز دادوستد نداشتند . جهان باستان را شبكه‌اى از راههاى بازرگانى شيار مىكرد . اين راهها دورترين كشورها را در آسيا و افريقا به يكديگر مربوط مىساخت . پيشرفت مناسبات كالايى - پولى ، اختلاف ثروت را تشديد مىكرد . « 37 » پيدايش مالكيت خصوصى در شرق نزديك تا مرحلهء پايين بربريت ، ثروت قبيله‌ها عبارت بود از محل سكنى ، البسه ، جواهرات خشن و غير صيقلى و بعضى ظروف و اثاثهء بسيار سادهء خانه . در اين دوره غذاى هرروز در همان روز تهيه مىشد . ولى با گذشت زمان ، اهلى كردن حيوانات و تربيت گله‌ها سرچشمهء تازه‌اى از ثروت ، كه تا آن زمان ناشناخته بود ، به وجود آورد و شرايط اجتماعى تازه‌اى پديدار گرديد . قبايل چوپان در اثر داشتن گله‌هاى اسب ، شتر ، خر ، گاو ، خوك و غيره از ديگران جلو افتادند و به اين ترتيب ، اقوامى كه در اطراف دجله و فرات و نيل و سيحون و جيحون و درهء گنگ زيست مىكردند ، از بركت گله‌دارى و زراعت استفاده از فلزات ، ثروتهايى به دست آوردند و از شكار حيوانات تا حدى بىنياز شدند . حال ببينيم با تكامل طرز توليد چه تغييراتى در سازمان جامعه بوجود آمده است . چنان كه قبلا گفتيم ژنس درميان كليهء دسته‌هاى بشر اوليه مشترك بود و تشكيل مىشد از اشخاص همخون كه نسبت آنها از طريق مادر معين مىشد . هر ژنس يك رئيس ، موقع صلح ، و يك فرمانده در هنگام جنگ انتخاب مىكرد و تمام اعضاى ژنس اعم از زن و مرد در انتخاب آنها شركت مىجستند . اختيارات رئيس مذكور پدرانه و اعمال او براساس مشاوره صورت مىگرفت . هر قبيله از چندين ژنس تشكيل مىشد . زن و شوهر نمىتوانستند از يكديگر ارث ببرند ، بچه‌ها هم از پدر خود ارث نمىبردند ، هيچيك از اعضاى ژنس حق نداشت در داخل ژنس با كسى مزاوجت نمايد . اگر متوفى مرد بود ارث او بين برادران و خواهران امى و برادر و مادرش ، و اگر زن بود بين فرزندان و خواهران امى غير از برادرش تقسيم مىشد . در تشكيلات ژنس از سرباز ، ژاندارم ، پليس ، اعيان و اشراف و پادشاه ، حاكم ، رئيس شهربانى ، قاضى و زندان سخنى درميان نبود . تمام اختلافات بوسيلهء اجتماع حل مىشد . زمين به قبيله تعلق داشت . در بين مردم ، فقير و محتاج ديده نمىشد . زندگى اشتراكى ژنس وظايف خود را به پيرمردان و بيماران و مجروحين جنگ انجام مىداد . تمام افراد قبيله از زن و مرد آزاد و باهم برابر بودند . هنوز بردگى پيدا نشده بود . همه كار مىكردند و هنوز فرقى ميان حق و

--> ( 37 ) . تاريخ جهان باستان ، ج 2 . پيشين ، ص 9 .